Từ ngàn xưa, các bậc hiền triết, các nhà minh triết và chư Phật đều dày công tìm kiếm, khai thị và chỉ bày chân lý tối hậu của vũ trụ và nhân sinh. Họ không ngừng truy cầu cội nguồn của muôn sự, bản thể của vạn pháp, cũng như con đường giải thoát khỏi mọi phiền não, khổ đau và bế tắc của đời sống. Trong quá trình ấy, phương tiện giáo pháp được thiết lập muôn hình vạn trạng, tùy duyên, tùy căn cơ mà dẫn dắt chúng sinh từ mê lầm đến giác ngộ. Tuy nhiên, mọi khuôn thước, mọi quan niệm về đúng–sai, chánh–tà, hữu–vô… rốt ráo chỉ là phương tiện, không phải là cứu cánh. Cứu cánh ấy chính là sự nhận diện, thể nhập vào chân lý tuyệt đối – vốn vượt ngoài mọi phân biệt nhị nguyên, mọi giới hạn của ngôn ngữ và tư duy.
Trong bức tranh toàn thể ấy, Ngũ Thừa Pháp Không xuất hiện như một minh triết siêu việt, dẫn dắt người hành giả vượt qua mọi tầng lớp của vọng tưởng, chấp trước và tri kiến giới hạn. Ngũ Thừa ở đây không phải là năm con đường truyền thống trong Phật giáo (nhân thừa, thiên thừa, thanh văn thừa, duyên giác thừa, bồ tát thừa), mà là năm nguyên lý nền tảng về bản chất của vạn pháp: Tự nhiên pháp thừa, Nhân duyên pháp thừa, Vô sở pháp thừa, Bất tư duy pháp thừa và Hư vô pháp thừa. Mỗi pháp thừa là một “cổ xe” chở đạo hữu vượt qua những tầng lớp của nhận thức, mở ra cánh cửa tiếp cận chân lý tuyệt đối – nơi mọi pháp đều trở về không, mọi hình tướng đều là phương tiện thiện xảo, mọi tranh luận về bản thể đều hóa giải trong ánh sáng của trí tuệ viên dung.
Để thấu hiểu và thực chứng chân lý tối thượng này, hành giả cần dẹp bỏ mọi định kiến cố chấp, mọi khuôn mẫu tôn giáo, mọi ý niệm về sở đắc hay mất mát, và dũng mãnh bước vào thực tại như thị. Chỉ khi ấy, cái nhìn về ngũ thừa pháp không mới thực sự trở thành con đường giải thoát – giải thoát khỏi mọi ràng buộc, mọi ngã chấp, mọi tranh biện hữu – vô, cũng như mọi ảo tưởng về một “thực tại cố định” nào đó ngoài tâm thức. Ngũ Thừa Pháp Không chính là sự vận hành của chân như, là phép màu nhiệm của tánh Không, là nhịp thở của vũ trụ và cũng là bản thể bất sinh bất diệt của chính mình.
Vậy, ngũ thừa pháp không là gì? Làm thế nào để quán chiếu, nhận diện và sống trọn vẹn với từng pháp thừa trong đời sống hằng ngày? Làm sao để ứng dụng minh triết này vào việc hóa giải phiền não, an trú trong tự tâm, và đạt đến sự giải thoát tuyệt đối? Bài pháp thoại này sẽ cùng quý đạo hữu khai mở từng pháp thừa, quán chiếu chiều sâu của từng nguyên lý và liên hệ vào thực tiễn tu học cũng như đời sống, để mỗi người có thể tự mình kinh nghiệm và thực chứng chân lý tối hậu này.
1. TỰ NHIÊN PHÁP THỪA – BẢN NGUYÊN TUYỆT ĐỐI CỦA VẠN PHÁP.
Trong luận giải về ngũ thừa pháp không, “Tự nhiên pháp thừa” là nền móng đầu tiên. Tự nhiên ở đây không chỉ là cảnh giới cây cỏ, núi sông, hay các vận hành vật lý vũ trụ, mà chính là nguyên lý vận hành tuyệt đối của muôn sự: vạn vật đều biểu hiện theo tánh Như Nhiên, không ai có thể tạo tác, can thiệp hay thay đổi được tiến trình sinh–trụ–dị–diệt đã an bài.
Kinh Hoa Nghiêm dạy: “Pháp pháp như thị, tùy duyên hiện khởi, tùy duyên diệt tận, như mộng huyễn bào ảnh.” Nghĩa là, mọi hiện tượng dù là sơn hà đại địa hay một ý nghĩ vụt qua trong tâm thức đều vận hành theo dòng chảy tự nhiên, không ai có thể cưỡng ép.
Một mầm cây vươn mình khỏi lòng đất, đón ánh mặt trời, hút lấy dưỡng chất từ đất, nước, gió… Mọi tiến trình ấy đều tuân theo quy luật tự nhiên bất biến, không phụ thuộc vào ý muốn chủ quan của ai. Cũng vậy, đời sống con người từ sinh ra, lớn lên, già, bệnh, chết đều là quá trình tự nhiên, không ai tránh khỏi.
Trong Kinh Trung Bộ, đức Phật dạy: “Các pháp hữu vi là vô thường, là pháp sinh diệt. Sinh rồi lại diệt. Sự diệt ấy chính là an lạc tối thượng.” Từ nhận thức này, ta hiểu rằng mọi pháp đều tùy duyên mà hiện khởi, tùy duyên mà tan mất, không có gì là “cố định” để bám víu hay chống đối.
Nếu hiểu sâu tự nhiên pháp thừa, ta sẽ không còn trách móc nhân sinh, không than vãn trời đất, không oán giận đổi thay. Khi an trú vào luật tự nhiên, tâm ta rộng mở, chấp nhận mọi sự đến đi, vạn duyên nương tựa, không còn lo sợ hay kỳ vọng bất hợp lý. Đó là bước đầu của giải thoát – sống thuận pháp, thuận tự nhiên, không trái nghịch dòng chảy vũ trụ.
Tâm an nhiên đón nhận mọi pháp như mây trôi, nước chảy. Khổ đau phát sinh khi ta muốn mọi sự theo ý mình, chạy ngược lại quy luật tự nhiên. Người trí không muốn đổi thay dòng đời, mà hòa vào nó, tùy duyên hóa giải, như nước chảy quanh đá, như mây bay trên trời, không vướng chấp, không cản trở, cũng không bị cuốn trôi.
2. NHÂN DUYÊN PHÁP THỪA – DÒNG CHẢY CỦA TƯƠNG TÁC VÀ HỢP THÀNH.
Nhân duyên pháp thừa là nguyên lý kế tiếp, chỉ bày sự kết hợp, giao hòa của muôn pháp trong tiến trình hiện hữu. Không có hiện tượng nào sinh ra một cách độc lập, riêng lẻ, mà luôn kết nối, tương tác với bao điều kiện – gọi là nhân duyên.
Tăng Chi Bộ Kinh, Đức Phật dạy: “Do cái này có, cái kia mới phát sinh. Do cái này diệt, cái kia cũng diệt theo.” Đây là định lý duyên khởi – nền tảng của mọi hiện tượng thế gian và xuất thế gian.
Một bông hoa nở rộ là kết quả của hạt mầm, đất lành, nước tưới, nắng ấm, bàn tay người chăm sóc – tất cả là duyên lành hội tụ. Nếu thiếu một điều kiện, đóa hoa không thể xuất hiện. Như một con người sinh ra, lớn lên trong gia đình, xã hội, chịu ảnh hưởng của bao nhân duyên từ tổ tiên, xã hội, nghiệp báo đời trước và hiện tại. Không ai thực sự là “tự mình độc lập”, mà là sản phẩm của vô vàn duyên khởi.
Người thấy rõ nhân duyên pháp thừa sẽ không còn tự mãn, kiêu ngạo về thành tựu cá nhân, cũng không rơi vào mặc cảm, tự trách về thất bại. Mọi sự thành–bại, được–mất đều do nhiều nhân duyên hội tụ, không ai là chủ thể tuyệt đối. Thấy như vậy, ta biết biết ơn mọi duyên, biết sẻ chia, hợp tác, biết gieo nhân lành cho đời sau.
Khi gặp nghịch cảnh, thay vì trách móc bản thân hay người khác, ta bình tĩnh nhận diện: đây là quả của bao nhiêu nhân duyên, không nên cố chấp. Khi thành công, hãy nhớ công sức nhiều người, nhiều yếu tố, không dừng ở tự ngã. Đây là góc nhìn mở rộng, giải phóng ta khỏi vòng luẩn quẩn của tự tôn và tự ti.
3. VÔ SỞ PHÁP THỪA – BẢN CHẤT VÔ ĐỊNH, VÔ NGÃ CỦA VẠN PHÁP.
Vô sở pháp thừa nhấn mạnh tính không cố định, vô ngã, vô tự tánh của mọi hiện tượng. Không pháp nào có “chỗ nương tựa” vĩnh hằng, không hình tướng nào trường tồn, không bản thể nào là tuyệt đối. Mọi pháp đều duyên sinh, duyên diệt, không bám trụ vào đâu, không có thực thể cố định.
Kinh Kim Cang dạy: “Nhất thiết hữu vi pháp, như mộng, huyễn, bào, ảnh; như lộ diệc như điện, ưng tác như thị quán.” Mọi pháp hữu vi đều như giấc mộng, như ảo ảnh, như bọt nước, như sương mai, như ánh chớp – không có thật tánh trường tồn.
Một tòa lâu đài nguy nga rồi cũng sụp đổ theo thời gian. Một thân thể khỏe mạnh cũng sẽ già nua, bệnh tật. Một ý niệm tham sân trong tâm cũng như bóng mây thoáng qua, không ở mãi trong tâm trí ta. Tất cả đều vô sở, không bền chắc, không phải là “ta” thật.
Nếu nhận rõ vô sở pháp thừa, ta sẽ buông bớt những bám víu vào tài sản, danh vọng, địa vị, thân xác, tình cảm… Biết mọi thứ đều vô thường, vô ngã, không cố định, nên không đau khổ khi thay đổi, mất mát. Hành giả sống tự tại, không lụy trần, không vướng mắc, như mây trôi trên trời cao.
Nếu hiểu sâu sắc vô sở pháp thừa, mỗi khi sân hận, si mê, ta tự nhắc mình: “Ý niệm này cũng chỉ là khách, không phải bản thể thật.” Khi vui buồn, thành bại, biết đó là dòng chảy biến đổi, không thật có để nắm giữ. Đó là chân lý giải thoát khỏi mọi ràng buộc của ngã chấp.
4. BẤT TƯ DUY PHÁP THỪA – SIÊU VIỆT TƯ DUY TƯỞNG, THỂ NHẬP PHÁP GIỚI.
Trong khi ba pháp thừa trước còn có thể nhận biết qua tư duy, giác quán, thì bất tư duy pháp thừa là cảnh giới siêu việt khỏi mọi lý trí, mọi biện luận, mọi khuôn khổ nhận thức. Bất tư duy nghĩa là không thể nghĩ bàn, không thể “nắm bắt” bằng ý thức thông thường, chỉ có thể chứng nghiệm trực tiếp.
Kinh Pháp Hoa nói: “Chư pháp tùng bản lai, thường tự tịch diệt tướng”, nghĩa là mọi pháp từ bản lai vốn tự tịch diệt, không thể dùng ngôn ngữ hay tâm ý phân biệt để nắm bắt. Kinh Lăng Già cũng dạy: “Ly ngôn tuyệt tướng”, rời bỏ ngôn ngữ, hình tướng mới thấy chân thật.
Như người uống nước, chỉ người ấy biết nóng lạnh ra sao. Chân lý tối thượng không thể truyền đạt trọn vẹn qua lời nói, ngôn ngữ, sách vở, mà chỉ có thể trực nghiệm trong tâm tỉnh lặng.
Hành giả tu tập bất tư duy pháp thừa là buông bỏ phân tích, lý luận, hoài nghi, không cố chấp vào bất kỳ quan niệm, giáo lý nào. Chỉ khi tâm hoàn toàn lặng lẽ, vượt qua mọi vọng niệm, mới thể nhập được cảnh giới không thể diễn tả ấy. Đây chính là cửa ngõ của đại định, của trí tuệ vô sư, của chân tâm thanh tịnh.
Khi gặp điều không thể giải thích, không nên cố gắng lý luận, tranh cãi. Hãy an nhiên, giữ tâm tĩnh lặng, không phân biệt, không cố nắm bắt. Đó là trực giác tâm linh, là cái biết tuyệt đối không qua ngôn ngữ, không qua ý thức nhị nguyên.
5. HƯ VÔ PHÁP THỪA – QUY NGUYÊN CHÂN NHƯ, VÔ SINH VÔ DIỆT.
Hư vô pháp thừa là pháp thừa tối hậu, chỉ bày rằng mọi hiện tượng, dù hữu hình hay vô hình, dù cao quý hay tầm thường, rốt ráo đều từ hư vô hiển lộ, rồi trở về hư vô tĩnh lặng. Trước khi vũ trụ thành hình, trước khi trời đất, thần linh, loài người xuất hiện, tất cả chỉ là một bầu hư vô tịch tịnh. Sau cùng, mọi hình tướng cũng tan biến về chốn hư vô ấy.
Kinh Đại Bát Nhã nói: “Sắc tức thị không, không tức thị sắc. Sắc bất dị không, không bất dị sắc.” Mọi sắc tướng đều từ không mà có, có rồi lại trở về không, không với có không rời nhau.
Một vở kịch trên sân khấu, khi màn buông xuống, mọi vai diễn tan biến, chỉ còn lại sân khấu trống rỗng. Một làn sóng nổi lên trên mặt biển, tan đi lại trở về biển lặng. Con người sinh ra, làm bao việc, rồi cũng trở về cát bụi, trở về hư vô.
Khi hiểu rõ hư vô pháp thừa, ta không còn sợ hãi cái chết, không bám víu vào hình tướng ngắn hạn của đời người. Mọi tranh chấp, hơn thua, đúng sai đều tan biến trong cõi hư vô, không còn giá trị tuyệt đối. Từ đó, sống an nhiên giữa muôn trùng biến đổi, không bị cuốn theo sóng gió đời thường.
Hành giả quán chiếu hư vô pháp thừa, biết mọi sự thành–trụ–hoại–không, nên sống trọn vẹn hiện tại, vun bồi thiện pháp, không khởi lên vọng tưởng về vĩnh hằng, trường tồn. Đó là sống chân thật với bản thể vốn hư vô mà hiện hữu, hiện hữu mà hư vô.
6. ÂM DƯƠNG HÒA HỢP – SỰ VẬN HÀNH DIỆU DỤNG CỦA NGŨ THỪA PHÁP KHÔNG.
Ngũ Thừa Pháp Không không tách rời nguyên lý âm dương – hai mặt của một thể bất nhị, hòa hợp vận hành mọi hiện tượng. Âm là Địa Mẫu, Dương là Ngọc Hoàng, tượng trưng cho năng lực tạo hóa tuyệt đối, dung nhiếp mọi sự thành, trụ, hoại, không.
Kinh Hoa Nghiêm nói: “Nhất thiết duy tâm tạo”, vạn pháp nương tâm mà hiển lộ, tâm ấy lại là sự hòa hợp âm – dương, động – tịnh, hữu – vô. Khi nhận rõ âm trong dương, dương trong âm, không còn phân biệt, chấp trước, ta mới thật sự sống với cái nhìn viên dung.
Như dòng sông có nước chảy (dương), có mặt nước tĩnh lặng (âm). Mỗi người đều hội đủ cả hai lực âm dương trong thân – tâm, vận hành hài hòa theo quy luật tự nhiên.
Người sống biết thuận âm – dương, không thiên lệch, không cực đoan. Biết lúc động, lúc tĩnh, biết lúc nói, lúc lặng, tùy duyên mà ứng xử. Đó là nghệ thuật sống viên dung, là cốt lõi của ngũ thừa pháp không.
7. NHẤT THỂ TƯƠNG TỨC – MỌI PHÁP LÀ BIỂU HIỆN CỦA BIỂN TÁNH NHƯ NHIÊN.
Quán chiếu sâu sắc, ta thấy rằng, năm pháp thừa rốt ráo không rời nhau, không tách biệt mà tương tức, tương nhập trong một thể bất nhị: biển tánh chân như. Mỗi pháp thừa là một khía cạnh của thực tại viên mãn, không pháp nào là độc lập, biệt lập.
Kinh Hoa Nghiêm dạy: “Một là tất cả, tất cả là một.” Một pháp thừa là cửa ngõ đi vào biển tánh bất nhị, vạn pháp như sóng trên biển, muôn hình vạn trạng mà không rời thể nước.
Như ánh sáng trắng tỏa ra bảy sắc cầu vồng, nhưng tất cả đều là một nguồn sáng duy nhất. Cũng vậy, năm pháp thừa, dù phân biệt mà không rời nhau, cùng trở về một gốc: pháp tánh như nhiên.
Người tu hành viên dung, không chấp thủ vào một pháp, cũng không phủ nhận pháp nào. Mỗi pháp đều là phương tiện thiện xảo, là cửa ngõ vào chân như, không nên chấp pháp này mà hủy bỏ pháp kia.
8. ĐÚNG SAI, CHÁNH TÀ – TƯƠNG ĐỐI VÀ TUYỆT ĐỐI TRONG NHÃN QUAN NGŨ THỪA.
Mọi hệ thống tôn giáo, quan điểm cá nhân đều hình thành theo căn cơ, văn hóa, chấp niệm của người lập ra. Do đó, đúng–sai, chánh–tà chỉ là tương đối, không phải là chân lý tuyệt đối. Nhìn từ ngũ thừa pháp không, mọi phân biệt ấy đều là phương tiện.
Đức Phật dạy trong Kinh Trung Bộ: “Chân lý như mặt trời, không thuộc về ai, không riêng cho ai.” Ai sống đúng với pháp tánh đều được lợi ích, không cần tranh cãi hơn thua đúng–sai.
Một người nhìn mặt trời từ phía Đông thấy ánh sáng khác với người nhìn từ phía Tây, nhưng mặt trời vẫn là một. Cũng vậy, các tôn giáo, hệ tư tưởng chỉ là ánh phản chiếu một phần của chân lý tuyệt đối.
Người thực hành ngũ thừa pháp không, không tranh luận hơn thua, không kỳ thị tôn giáo, không “bình luận” đúng sai, mà an trụ trong pháp tánh, lấy từ bi và trí tuệ làm nền tảng. Sống hài hòa, bao dung, vượt lên mọi biên kiến.
9. TỰ CHỨNG VÀ TRỰC NGỘ – ĐIỂM TỰA TỐI HẬU CỦA TU HÀNH MINH TRIẾT.
Giáo lý cao siêu đến đâu cũng chỉ là ngón tay chỉ trăng. Chân lý tối thượng chỉ có thể trực chứng, tự ngộ, không thể vay mượn từ người khác. Ngũ Thừa Pháp Không là lời mời gọi trở về với tâm tự chứng, thực nghiệm chân lý trong từng hơi thở, từng suy nghĩ và hành động.
Kinh Duy Ma Cật chép: “Pháp bất nhị, chỉ cần buông bỏ mọi biện luận, trở về lặng lẽ, đó là pháp môn bất nhị.” Người tu không cần lý luận nhiều, chỉ cần thực hành, quán sát, tự mình chứng nghiệm.
Như người thưởng thức hương vị mật ong, không thể dùng ngôn ngữ mô tả trọn vẹn cho người khác. Chỉ khi tự mình nếm, mới biết thật sự ngọt, đắng ra sao.
Mỗi ngày, hãy thực hành quán chiếu, sống tỉnh thức, không vướng mắc vào lý thuyết, danh từ. Quán chiếu tự nhiên, nhân duyên, vô sở, bất tư duy, hư vô ngay trong từng khoảnh khắc đời thường. Đó là con đường trở về thực tại tối thượng, vượt khỏi mọi giới hạn của ngôn ngữ và ý niệm.
10. ỨNG DỤNG NGŨ THỪA PHÁP KHÔNG VÀO ĐỜI SỐNG HIỆN ĐẠI.
Minh triết ngũ thừa pháp không không nằm trong kinh sách cổ xưa, mà hiển lộ sinh động trong từng mối quan hệ, từng thử thách của đời thường. Biết sống thuận tự nhiên, nhận diện nhân duyên, thấy rõ vô sở, giữ tâm bất tư duy, và an trú trong hư vô là nền tảng của một đời sống an lạc, hạnh phúc, tự tại.
Kinh Tứ Niệm Xứ dạy quán thân–thọ–tâm–pháp, lấy pháp làm gốc tu, không chấp thủ, không dính mắc. Ngũ thừa pháp không là sự phát triển sâu sắc của tứ niệm xứ, mở rộng ra toàn cảnh vũ trụ và nhân sinh.
Trong gia đình, công sở, xã hội, biết tùy duyên, không cứng nhắc nguyên tắc. Khi gặp khó khăn, vận dụng nguyên lý nhân duyên, không đổ lỗi, cũng không nhận hết về mình. Khi bị phê phán, không vội phản ứng, biết mọi lời nói đều là biểu hiện vô sở, không có giá trị tuyệt đối.
Người sống theo ngũ thừa pháp không sẽ:
– Không cố ép buộc hoàn cảnh, thuận tự nhiên mà tiến lui.
– Không bám chấp thành bại, được mất, vì tất cả đều là duyên sinh.
– Không nghĩ mình cao hơn hay thấp hơn ai, vì mọi sự đều là giả hợp, vô sở.
– Không tranh luận đúng–sai, vì chân lý tuyệt đối không nằm trong lời nói.
– Biết an trú tĩnh lặng giữa bao động loạn, giữ tâm hư vô mà hành động giữa đời.
Đó là nghệ thuật sống tỉnh thức, hài hòa, dung nhiếp mọi đối nghịch, bao dung mọi khác biệt. Ngũ thừa pháp không hiện tiền trong từng hơi thở, từng bước chân, từng ánh nhìn – chỉ cần nhận ra, thực hành, mọi sự sẽ tự nhiên an ổn, vạn pháp quy về nhất thể.
KẾT LUẬN.
Ngũ Thừa Pháp Không – năm cổ xe pháp tánh – là cánh cửa mở ra cảnh giới giải thoát thực sự, vượt ngoài mọi biên kiến, mọi giới hạn của tư duy và ngôn ngữ. Từ tự nhiên pháp thừa – nhận ra mọi hiện tượng vận hành theo quy luật tuyệt đối, đến nhân duyên pháp thừa – thấy rõ sự kết nối, tương duyên của muôn sự; từ vô sở pháp thừa – buông bỏ mọi bám víu vào hình tướng, đến bất tư duy pháp thừa – siêu việt lý luận, trực ngộ thực tại; và rốt ráo là hư vô pháp thừa – trở về nguồn cội thanh tịnh, bất sinh bất diệt của chân như tuyệt đối.
Nhìn qua lăng kính của Ngũ Thừa Pháp Không, mọi hiện tượng tốt–xấu, đúng–sai, chánh–tà đều chỉ là phương tiện tạm thời, biểu hiện nhất thời của chân lý. Mọi tôn giáo, hệ tư tưởng, tranh biện đều bắt nguồn từ căn cơ, tập quán, nghiệp lực của từng cá nhân, từng cộng đồng, không ai là chủ sở hữu chân lý tuyệt đối. Đúng như lời Phật dạy, chân lý là ánh sáng mặt trời, chiếu khắp mọi nơi, không lệ thuộc vào bất cứ ai, bất cứ hình thức nào.
Thực hành ngũ thừa pháp không là thực hành sự bao dung, mở rộng tâm trí, buông bỏ mọi chấp ngã, không dính mắc vào các lớp vỏ của lý luận, danh từ, khuôn mẫu giáo điều. Đó là quá trình tự nhận diện, tự chứng, tự giải thoát, không ai có thể làm thay cho ai. Mỗi bước đi là một sự trở về với bản thể thanh tịnh, bất sinh bất diệt của chính mình; mỗi hơi thở là một dịp quán chiếu sâu sắc về sự vận hành của vũ trụ trong từng khoảnh khắc hiện tại.
Trong đời sống hiện đại, đầy rẫy bất an, tranh đoạt, chia rẽ, minh triết ngũ thừa pháp không là nguồn năng lượng tĩnh tại, là “bản đồ tâm linh” dẫn đường cho mỗi người trở về chính mình, sống hài hòa với cộng đồng, với thiên nhiên, với vũ trụ. Đó là nghệ thuật sống viên dung: không sa vào cực đoan, không cố chấp một chiều, không phân biệt đối đãi, không chạy theo danh lợi, thành bại, mà trở về an trú nơi tâm pháp bất động, giữa lòng động loạn trần gian.
Nếu mỗi người đều chiêm nghiệm, thực hành ngũ thừa pháp không, mọi hận thù, kỳ thị, phân biệt sẽ được hóa giải. Ta sẽ sống với lòng từ bi, trí tuệ, thấy được “mình trong người, người trong mình”, nhận diện nhất thể tương tức của vạn pháp. Đó là nền tảng cho một xã hội an vui, hạnh phúc, hòa hợp, là con đường đi đến sự an lạc tuyệt đối không gì khuấy động được.
Xin kết lại bằng lời dạy trong Kinh Hoa Nghiêm: “Nhất thiết chúng sinh giai hữu Phật tánh”, mọi người đều có khả năng giác ngộ, trở về bản thể chân như – chỉ cần buông bỏ vọng tưởng, trực ngộ pháp tánh, sống với tâm không phân biệt, bao dung, tỉnh thức, tự nhiên mọi khổ đau sẽ tan biến, mọi tranh cãi sẽ lặng xuống, chỉ còn lại ánh sáng thanh tịnh của chân tâm tỏa rạng khắp pháp giới.
Ngũ Thừa Pháp Không – cội nguồn chân lý tuyệt đối – là diệu pháp giải thoát ngay trong đời sống này, là chiếc thuyền vững chắc đưa hành giả vượt qua biển khổ trần gian, cập bến bờ an lạc, tự tại, vô úy. Hãy cùng nhau thực hành, chiêm nghiệm và mang ánh sáng ấy lan tỏa khắp muôn phương, để thế gian này thực sự trở thành tịnh độ trong tâm, tịnh độ giữa đời.